Jak podnieść ciśnienie, co podnosi ciśnienie?

Wiele mówi się o nadciśnieniu i niebezpieczeństwie, jakie ze sobą niesie, z kolei temat niedociśnienia jest rzadko poruszany, a nie mniej niebezpieczny dla zdrowia i życia. Jak poradzić sobie ze zbyt niskim ciśnieniem, jak je podnieść? Jakie są normy dla ciśnienia i czym grozi niedociśnienie?

Definicja niedociśnienia tętniczego

Normy dla ciśnienia są zazwyczaj różne dla każdego człowieka, ogólnie rzecz ujmując, wynoszą one mniej więcej 120–129 mm Hg, choć wiele osób może mieć w standardzie nieco niższe lub wyższe wyniki. Przyjmuje się, że w przypadku dorosłego człowieka ciśnienie skurczowe nie powinno przekraczać 120 mm Hg, a rozkurczowe 80 mm Hg. O niedociśnieniu (hipotensji) mówimy wówczas, gdy spada ono poniżej 100 mm Hg skurczowego. Nie stanowi ono zagrożenia na miarę nadciśnienia, jednak bagatelizowanie objawów może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Przyczyny niskiego ciśnienia krwi

Skąd bierze się niedociśnienie tętnicze? Przyczyn może być wiele — począwszy od czynników genetycznych, bowiem znaczna część osób ma dziedziczną predyspozycję do obniżonych wartości. Wpływ wywiera również tryb życia oraz przyjmowane leki (szczególnie moczopędne, antyarytmiczne czy przeciwdepresyjne). Do niedociśnienia prowadzą także wybrane schorzenia, w tym niedokrwistość, zaburzenia układu krążenia, cukrzyca oraz niedoczynność tarczycy.

U części pacjentów hipotensja ma charakter ortosatatyczny — ciśnienie gwałtownie spada przy zmianie pozycji z leżącej na stojącą. Innym wariantem jest niedociśnienie poposiłkowe, występujące po spożyciu obfitego posiłku, gdy krew napływa masowo do narządów trawiennych. Zdarza się też, że przyczyną są długotrwałe okresy odwodnienia organizmu czy intensywny stres psychiczny.

Objawy niedociśnienia

Z powodu obniżonego ciśnienia krwi najczęściej czujemy się osłabieni i chronicznie zmęczeni, pojawia się także apatia czy nawet omdlenia. Do objawów zaliczyć warto również:

• nudności i wymioty
• nadmierne pocenie się
• wyraźnie bledszy odcień skóry
• trudności w podejmowaniu jakiegokolwiek wysiłku fizycznego
• zawroty i pulsujące bóle głowy
• problemy z koncentracją i pamięcią krótkotrwałą
• szumy uszne
• nieprzyjemne uczucie mrowienia w stopach i dłoniach

W sytuacjach nagłego spadku ciśnienia może dojść do utraty przytomności, co grozi urazami mechanicznymi powstałymi w wyniku upadku. Dlatego osoby z nawracającymi epizodami hipotensji powinny unikać sytuacji, w których omdlenie mogłoby mieć szczególnie niebezpieczne konsekwencje — na przykład prowadzenia pojazdów czy obsługi maszyn.

Zmiana stylu życia jako podstawa terapii

W pierwszej kolejności warto przyjrzeć się swojemu stylowi życia — często dokonanie niewielkich modyfikacji żywieniowych i ruchowych wystarcza, by na stałe podnieść ciśnienie do właściwych wartości. Przede wszystkim należy zadbać o odpowiednią podaż płynów, czyli minimum 2 litry dziennie. Odwodnienie organizmu to jeden z najczęstszych czynników prowadzących do hipotensji.

Dieta w niedociśnieniu

Dobrze zbilansowane posiłki powinny być spożywane regularnie, w mniejszych porcjach, ale częściej. Pozwala to uniknąć nagłych spadków glukozy i wtórnego obniżenia ciśnienia. Warto włączyć do diety produkty bogate w sól (oczywiście w rozsądnych ilościach), ponieważ sód zatrzymuje wodę w organizmie i zwiększa objętość krwi krążącej. Pomocne mogą być także produkty zawierające naturalne elektrolity — kiszonki, buliony, owoce suszone.

Kofeina i inne stymulanty

Pomóc może także filiżanka kawy, choć nie powinno się przesadzać z jej ilością — zawarta w niej kofeina w krótkim czasie pobudza układ nerwowy i powoduje skurcz naczyń obwodowych. Podobny efekt wywołują mocne herbaty czarne, zielone oraz napary typu yerba mate. Warto też rozważyć colę czy napoje energetyczne, które również posiadają kofeinę w swoim składzie, jednak ze względu na zawartość cukru należy je traktować jako środek doraźny, a nie stały element diety.

Aktywność fizyczna w walce z niedociśnieniem

W unormowaniu ciśnienia znaczącą rolę odgrywa także aktywność fizyczna. Regularny ruch przyspiesza krążenie krwi, poprawia napięcie naczyń oraz wzmacnia mięsień sercowy. Oczywiście rodzaj i intensywność ćwiczeń powinny być właściwie dopasowane do naszych możliwości i stanu zdrowia. Zaleca się głównie aerobowe formy wysiłku — marsz, nordic walking, pływanie, jazdę na rowerze. Ćwiczenia siłowe mogą być również pomocne, pod warunkiem że wykonywane są pod nadzorem trenera i bez gwałtownych zmian pozycji ciała.

Warto pamiętać o rozgrzewce oraz stopniowym nasilaniu intensywności — nagłe przejście z bezruchu do pełnego wysiłku może wywołać zawroty głowy i omdlenia. Po treningu warto powoli schłodzić organizm i nie przerywać aktywności w sposób nagły.

Zioła wspierające prawidłowe ciśnienie

Kolejną metodą wspomagającą terapię są zioła, szczególnie te o działaniu tonizującym i pobudzającym układ krążenia. Zalicza się do nich głóg, tymianek, majeranek, bazylię, rozmaryn i miętę. Można je stosować w postaci naparów, dodawać do potraw jako przyprawy albo wykorzystywać w aromaterapii. Głóg ma udokumentowane właściwości wzmacniające pracę serca i regulujące rytm, natomiast rozmaryn pobudza przepływ krwi i poprawia koncentrację.

Inne rośliny warte uwagi to żeń-szeń, korzeń lukrecji (w umiarkowanych ilościach) oraz ziele dziurawca. Przed rozpoczęciem regularnego stosowania ziołolecznictwa warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmowane są inne leki — część roślin może wchodzić w interakcje z farmaceutykami.

Czego unikać przy niedociśnieniu

Niektóre używki, jak alkohol i papierosy, w krótkim okresie mogą podnieść ciśnienie, jednak lekarze zdecydowanie odradzają po nie sięgać. Alkohol w dłuższej perspektywie rozszerza naczynia i prowadzi do wtórnego obniżenia wartości, a nikotyna uszkadza ściany naczyń, co pogarsza ogólny stan układu krążenia. Podobnie działają e-papierosy — mimo że nie zawierają substancji smolistych, dostarczają nikotynę, która negatywnie wpływa na napięcie naczyniowe.

Należy też unikać długotrwałego przebywania w gorących, zamkniętych pomieszczeniach oraz korzystania z saun i gorących kąpieli bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem. Wysokie temperatury rozszerzają naczynia obwodowe, co może doprowadzić do nagłego spadku ciśnienia i utraty przytomności.

Kiedy udać się do lekarza

Jeśli domowe sposoby nie przynoszą efektu, a objawy niedociśnienia nasilają się lub pojawiają częściej, konieczna jest konsultacja lekarska. Lekarz może zlecić dodatkowe badania — m.in. morfologię krwi, poziom elektrolitów, badanie tarczycy — aby wykluczyć wtórne przyczyny hipotensji. W niektórych przypadkach konieczne jest włączenie farmakoterapii, zwłaszcza gdy niedociśnienie wynika ze schorzeń przewlekłych lub jest objawem poważniejszego zaburzenia.

Warto prowadzić dzienniczek pomiarów ciśnienia, odnotowując wartości o stałych porach dnia oraz okoliczności towarzyszące ewentualnym spadkom. Takie dane ułatwiają diagnostykę i pozwalają lekarzowi lepiej dopasować zalecenia terapeutyczne.