Wszystko co powinieneś wiedzieć o Finlandii

Dla większości Polaków Finlandia to miejsce gdzieś na północy Europy, kojarzone z wieczną zimą i niedźwiedziami polarnymi biegającymi po ulicach. Wybierając się do tego kraju nie powinniśmy jednak spodziewać się lodowców na każdym kroku i reniferów kąpiących się w kałużach. Jak każdy kraj Finlandia — a raczej Suomi, jak nazywają swoją ojczyznę Finowie — ma wiele do zaoferowania.

Sauny w Finlandii

Są sauny parowe, mokre i suche. Te ostatnie to właśnie wynalazek i duma Finów. Sauny w Finlandii są po prostu wszędzie. Na prawie 5,5 miliona mieszkańców przypada ponad 2 miliony saun — stosunek absolutnie unikalny w skali globalnej. Sauna stanowi dla mieszkańców Finlandii miejsce duchowego oczyszczenia, tradycyjny sposób na każdą dolegliwość, przestrzeń do załatwiania biznesowych interesów oraz doskonałe otoczenie na spotkania ze znajomymi.

Kiedyś kobiety rodziły w nich dzieci, dzisiaj w wigilię zamiast na pasterkę Finowie idą do sauny, a od dawien dawna fińscy prezydenci przyjmują w nich głowy państw z całego świata. Wizyta w saunie to nie tylko rytuał higieniczny — to głęboko zakorzeniony element kultury narodowej, który reguluje życie społeczne i rodzinne. Jeśli więc Fin zaprosi was do sauny, ale nie wiecie, czy do końca chcecie się odważyć — nie odmawiajcie wprost, lecz wytłumaczcie się np. zbyt wysokim ciśnieniem lub inną kondycją zdrowotną. Bezpośrednia odmowa może zostać odebrana jako brak szacunku wobec gospodarza i tradycji.

Mikołaj w Laponii

Joulupukki, jak nazywają go Finowie, mieszka na kole podbiegunowym nieopodal miejscowości Rovaniemi w Laponii. Święty Mikołaj urzęduje tam wraz ze swoimi elfickimi pomocnikami przez cały rok, pieczołowicie odbierając pocztę i spełniając marzenia dzieci z całego świata.

Jednak dopiero z początkiem zimy daje nam możliwość wjazd do swojego królestwa, gdzie możemy zwiedzić jego rezydencję, warsztat, w którym produkuje dla nas prezenty, swoje biuro czy oddział poczty obsługujący kilkaset tysięcy listów rocznie. Obok jego domu stoją sanie zaprzęgnięte w piękne renifery, którymi szybuje po niebie, aby 6 grudnia zdążyć z doręczeniem wszystkich prezentów. Wszędzie wokół stoją ustrojone choinki, a dosłownie każda lampa, drzewo i płot pokryte są pięknymi lampkami choinkowymi, co tworzy niezapomniany, bajkowy klimat. Rovaniemi przyjmuje rocznie około pół miliona turystów, którzy chcą doświadczyć magii świąt w najbardziej autentycznym miejscu na świecie.

Bajkowe Muminki

Kto z nas nie zna serii książek dla dzieci o przygodach Muminków? Te białe trolle, które wyglądają jak dwunożne hipopotamy, pochodzą z Finlandii. Napisała je Tove Jansson — szwedzkojęzyczna fińska pisarka, malarka i ilustratorka, która stworzyła jeden z najbardziej rozpoznawalnych światowych brandów literackich XX wieku. Finowie są tak bardzo dumni z Muminków, że w miejscowości Naantali zbudowali dolinę z pięknym niebieskim domkiem rodem z kreskówki.

Za 27 euro możesz na cały dzień przenieść się do krainy dzieciństwa i powędkować z Włóczykijem, upleść wianek z Migotką czy poprzekomarzać się z Małą Mi. Park tematyczny odwzorowuje nie tylko budynki i scenerie znane z książek, ale również oferuje interaktywne spotkania z postaciami, teatrzyki oraz warsztaty dla dzieci. Dla wielu dorosłych odwiedzających Dolinę Muminków to podróż sentymentalna do czasów dzieciństwa i odkrywanie na nowo wartości, które niosły opowieści Tove Jansson: przyjaźń, tolerancję i akceptację inności.

Laponia i Aurora Borealis

W tym niezwykle pięknym rejonie Finlandii mieszkają Saamowie — potomkowie ludów, które zamieszkiwały Półwysep Skandynawski na długo przed pojawieniem się Finów w Europie. Posiadają oni własny język, nadal prowadzą częściowo koczowniczy tryb życia, trudnią się myślistwem, rybołówstwem, a folklor i praktyki szamańskie wciąż stanowią znaczną część ich kultury. Współczesne prawa chronią tożsamość kulturową Saamów, gwarantując im prawo do tradycyjnego wypasu reniferów i ochronę języka.

Jednak Laponia to nie tylko Saamowie. Główną atrakcję tego regionu stanowią renifery i zorza polarna. Renifery są praktycznie wszędzie i choć wyglądają pięknie i przyjaźnie, są niestety dosyć niebezpieczne. Gdy jadąc przez Laponię napotkasz renifera wygrzewającego się na środku asfaltowej drogi — nie trąb, nie wychodź z auta i nie karm ich z ręki smakołykami. Poczekaj spokojnie, aż renifer sam dojdzie do wniosku, że nie podoba mu się Twoje towarzystwo i odejdzie. Renifery potrafią reagować agresywnie, zwłaszcza samce w okresie godowym, a zderzenie z dorosłym osobnikiem może być śmiertelne zarówno dla zwierzęcia, jak i pasażerów pojazdu.

Zorza polarna ściąga natomiast turystów z całego świata głównie zimą. W Finlandii to wspaniałe zjawisko atmosferyczne można podziwiać kilka miesięcy w ciągu roku — zwłaszcza podczas nocy polarnej, która w północnych częściach kraju trwa od listopada do stycznia. Aurora Borealis jest tak popularna, że fińskie firmy telekomunikacyjne uruchomiły specjalne usługi SMS-owe, które informują swoich użytkowników, kiedy i gdzie będzie można podziwiać zorzę. Aplikacje mobilne dostarczają prognozy aktywności geomagnetycznej w czasie rzeczywistym, a profesjonalni fotografowie oferują nocne wycieczki do miejsc o minimalnym zanieczyszczeniu świetlnym.

Innym sposobem na oglądanie zorzy polarnej jest pobyt w luksusowym Kakslauttanen Arctic Resort — czyli szklanym, przeźroczystym hotelu igloo, gdzie leżąc w łóżku przy trzaskającym ogniu z kominka możemy obserwować niebo. Każde igloo wyposażone jest w podgrzewane szklane kopuły zapobiegające oblodzeniu oraz systemy klimatyzacyjne utrzymujące komfortową temperaturę nawet przy —30°C na zewnątrz. Ceny za noc zaczynają się od kilkuset euro, ale doświadczenie oglądania tańczących zielonych świateł z ciepłego łóżka jest absolutnie niepowtarzalne.

Ciekawostki o Finlandii

• W Finlandii zakazano publikowania komiksów o przygodach Kaczora Donalda w latach 70. XX wieku. Powodem takich działań był fakt, iż bohater nie nosił spodni — co w konserwatywnym społeczeństwie fińskim uznano za nieodpowiednie dla dzieci. Zakaz został później zniesiony, ale anegdota przetrwała jako ciekawostka historyczna.
• Finowie swoją byłą Panią Prezydent Tarję Halonen nazywali Mamą Muminka ze względu na fizyczne podobieństwo do postaci stworzonej przez Tove Jansson. Sama zainteresowana cieszyła się z tego faktu, mówiąc, że przez to czuje, iż jej rodacy ją szanują i jej ufają — porównanie to stało się symbolem ciepłych relacji między głową państwa a obywatelami.
• Finlandia jest jedynym krajem w Europie, który nadaje wiadomości radiowe po łacinie. Program „Nuntii Latini” emitowany przez fińską telewizję publiczną YLE dostarcza tygodniowych wiadomości w języku starożytnym, co ma na celu promowanie klasycznego wykształcenia i utrzymywanie łaciny jako żywego środka komunikacji.
• Transportery bojowe Rosomak wykorzystywane przez polskie wojsko na misjach zagranicznych są produkcji fińskiej — powstają w zakładach Patria, które specjalizują się w produkcji pojazdów opancerzonych dostosowanych do ekstremalnych warunków klimatycznych.
• W całej Finlandii nie ma ani jednej budki telefonicznej — wynika to z faktu, iż 100% mieszkańców tego kraju posiada telefony komórkowe. Finlandia była jednym z pierwszych krajów na świecie, które osiągnęły pełną penetrację rynku mobilnego, co sprawiło, że infrastruktura telefonii stacjonarnej stała się zbędna.
• W całym kraju tylko jedna sieć sklepów (Alko) ma koncesję na alkohol o zawartości powyżej 5,5% objętościowych. W Finlandii obowiązuje państwowy monopol na sprzedaż mocniejszych trunków, w związku z tym alkohol sprzedawany jest tylko od godziny 9:00 do 21:00 w dni powszednie (w soboty do 18:00). Regulacje te mają na celu ograniczenie konsumpcji alkoholu, który historycznie stanowił poważny problem społeczny.
• Nokia w Polsce kojarzona jest przede wszystkim z telefonami komórkowymi. Tymczasem w Finlandii firma ta słynie także z produkcji kaloszy i opon samochodowych — pierwotnie Nokia była przedsiębiorstwem przemysłu drzewnego i gumowego, które dopiero w latach 60. XX wieku zaczęło inwestować w elektronikę.

• Salmiakki — to narodowy przysmak Finów. Jest to cukierek, którego smaku nie da się określić jednym słowem. Przypomina słoną lukrecję, jednak podczas jedzenia po kolei wyczuć możemy słodycz, gorycz i ostry pieprz. Finowie kochają go do tego stopnia, że postanowili dodawać go nawet do czekolady i produkować z niego likiery czy wódki. Dla obcokrajowców salmiakki bywa smakiem nie do zaakceptowania, co sprawia, że stał się swoistym testem odwagi dla turystów.
• Suomi — taką nazwę nosi planetoida, którą w 1942 roku odkrył fiński astronom Yrjö Väisälä. Planetoida o numerze katalogowym 1471 krąży w głównym pasie asteroid między Marsem a Jowiszem i została nazwana na cześć fińskiej nazwy kraju.
• Biała śmierć, czyli Simo Häyhä, podczas wojny zimowej (1939–1940) okazał się najskuteczniejszym snajperem w historii wszystkich wojen na świecie. Zabił 505 żołnierzy Armii Czerwonej leżąc w śniegu, ubrany w biały ubiór ochronny — wszystko to w ciągu zaledwie stu dni walk. Häyhä używał prostego karabinu bez lunety, aby uniknąć połysku szkła zdradzającego jego pozycję, a jego technika maskowania i wytrzymałość psychiczna stały się legendą militarną.
• W kilku przypadkach język fiński do złudzenia przypomina polski fonetycznie, choć oczywiście znaczenia są zupełnie inne. I tak kotka w języku fińskim oznacza orła, sukka to skarpetka (co kojarzy się z wulgaryzmem w Polsce), czasownik betonoida to betonować, a tapetoida to tapetować. Takie zbieżności brzmienia często wywołują zabawne nieporozumienia wśród Polaków odwiedzających Finlandię.
• Fazer to producent fińskich czekoladowych smakołyków, założony w 1891 roku w Helsinkach. W Polsce nie mamy dostępu do wielu produktów tej firmy, jednak na każdej sklepowej półce znajdziemy Dumle czy czekoladę Geisha tej właśnie marki. Fazer słynie z używania wysokiej jakości mleka fińskiego, co nadaje ich czekoladom unikalny, kremowy smak.
• Darmowy komputerowy system operacyjny znany pod nazwą Linux został stworzony przez Fina Linusa Torvaldsa w 1991 roku jako projekt studencki na Uniwersytecie Helsińskim. Dziś Linux stanowi fundament infrastruktury internetowej na całym świecie, napędzając serwery, urządzenia mobilne (Android) i superkomputery.

Finlandia to nie tylko Mikołaj, Muminki czy zima. Jest to kraj, z którego pochodzi wielu znakomitych sportowców, takich jak Janne Ahonen (skoki narciarskie), Kimi Räikkönen (Formuła 1), Sami Hyypiä (piłka nożna) czy Keke Rosberg (Formuła 1, ojciec Nico Rosberga). W Finlandii bardzo prężnie rozwijają się wszelkie sporty zimowe — szczególnie hokej na lodzie, biathlon i biegi narciarskie — ale dużym zainteresowaniem zaczyna cieszyć się też Formuła 1, piłka nożna i siatkówka. Finowie słyną z twardego charakteru i determinacji, co przekłada się na sukcesy sportowe mimo stosunkowo niewielkiej populacji kraju.

Także muzyka pełni znaczącą rolę w życiu Finów. Nadal wielką popularnością cieszy się muzyka folkowa (w Polsce kawałek fińskiej piosenki folkowej wykorzystany był do stworzenia prezentacji flashowej tzw. Dziewczynki z porem, która stała się viralem początku XXI wieku), ale w fińskich sercach przede wszystkim gra rock i metal. Co roku na terenie całego kraju organizowanych jest kilkanaście dużych międzynarodowych festiwali dla fanów ciężkiego brzmienia, takich jak Tuska Open Air Metal Festival w Helsinkach czy Nummirock.

Na festiwalach tych dają koncerty znane na całym świecie fińskie kapele, takie jak HIM, The Rasmus, Lordi (zwycięzcy Eurowizji 2006), Nightwish, Apocalyptica czy Leningrad Cowboys. Finlandia ma najwięcej zespołów metalowych per capita na świecie, co czyni ją absolutną stolicą tego gatunku muzycznego. Dlatego nie zastanawiaj się — pakuj plecak, łap samolot i poznawaj uroki Finlandii latem i zimą!