Jak kupić obligacje korporacyjne?

Inwestowanie w obligacje korporacyjne, czyli w papiery dłużne przedsiębiorstw staje się coraz popularniejszą formą lokowania środków finansowych. Szczególny wzrost zainteresowania inwestowaniem w obligacje nastąpił po 2009 roku, kiedy to wystartowała na Giełdzie Papierów Wartościowych platforma obrotu obligacjami Catalyst.

Czym są obligacje korporacyjne?

Sama obligacja jest to dług, który jest papierem wartościowym, emitowanym przez dany podmiot i w którym emitent oświadcza, że podejmuje się spełniania świadczeń na rzecz obligatariusza, którego jest dłużnikiem. Mówiąc prościej, jest to pewna forma pożyczki, gdzie emitentem jest pożyczkobiorca a obligatariusz pożyczkodawcą. Natomiast opisywane tu obligacje korporacyjne (https://bestcapital.pl/jak-inwestowac-w-obligacje-korporacyjne-aspekty-formalne-i-techniczne/) to nic innego jak papiery dłużne emitowane przez spółki kapitałowe z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne oraz spółki komandytowo-akcyjne.

Podstawową cechą odróżniającą obligacje korporacyjne od skarbowych jest emitent — w tym przypadku są to przedsiębiorstwa prywatne, nie Skarb Państwa. Wiąże się to z wyższym poziomem ryzyka kredytowego, ale jednocześnie z perspektywą wyższego oprocentowania. Każda obligacja korporacyjna zawiera w swojej strukturze kilka kluczowych parametrów: wartość nominalną (zazwyczaj 100 lub 1000 złotych), termin wykupu, stopę kuponową (wysokość odsetek) oraz częstotliwość wypłaty odsetek (miesięczna, kwartalna, półroczna lub roczna).

Sposoby nabycia obligacji

Na chwilę obecną istnieją trzy sposoby inwestowania na rynku obligacji korporacyjnych. Jest to kupno jednostek funduszu inwestującego w obligacje przedsiębiorstw, kupno obligacji na rynku pierwotnym od emitenta bądź kupno na rynku wtórnym już istniejących obligacji. Każdy z tych sposobów zostanie pokrótce omówiony.

Wybór konkretnej metody zależy od kilku czynników: kwoty jaką dysponujemy, poziomu wiedzy o rynku finansowym, gotowości do samodzielnego zarządzania portfelem oraz oczekiwanego poziomu zaangażowania czasowego. Minimalny próg wejścia różni się znacząco — od symbolicznych 100 złotych w przypadku funduszy, przez kilka tysięcy złotych przy emisjach publicznych, aż po dziesiątki tysięcy przy niektórych ofertach prywatnych.

Inwestowanie poprzez fundusz

Po pierwsze, nie każdy inwestor wie, iż nie trzeba kupować obligacji bezpośrednio od emitentów tych obligacji. Można to zrobić poprzez fundusze inwestycyjne, które zajmują się inwestowaniem zgromadzonych w nich środków. Fundusze inwestycyjne mając do dyspozycji większe kwoty do inwestowania niż przeciętny inwestor budują portfel obligacji spółek o różnym stopniu ryzyka i różnej dochodowości, co z założenia ma obniżyć ryzyko inwestycyjne całego portfela.

Zaletą tej metody jest przede wszystkim niska bariera wejścia, która może wynieść nawet 100 zł. Minusem są opłaty jakie należy ponieść:

• opłata manipulacyjna (jednorazowa przy zakupie jednostek)
• opłata za zarządzanie aktywami (pobierana cyklicznie, zazwyczaj rocznie)
• ewentualna opłata od zysku (success fee)
• opłata za wcześniejsze wycofanie środków (w niektórych funduszach)

Inwestor nie ma także kontroli nad sposobem zarządzania kapitałem – fundusze często oprócz zakupu obligacji do portfela kupują także papiery o zupełnie innym poziomie ryzyka czy dochodowości. Takie rozwiązanie (zakup jednostek funduszy inwestycyjnych) zostało stworzone dla osób, które nie znają się na rynku, a jednak chciałyby zainwestować pieniądze na rynku obligacji. Warto zaznaczyć, że fundusze dłużne (obligacyjne) charakteryzują się mniejszą zmiennością niż fundusze akcyjne, choć wciąż podlegają wahaniom wartości jednostek uczestnictwa.

Nabycie na rynku pierwotnym

Kolejną możliwością jest zakup obligacji korporacyjnych na rynku pierwotnym. W tym przypadku obligacje kupuje się od emitenta po wartości nominalnej. Do dnia wykupu emitent zobowiązany jest do wypłacania odsetek na rzecz wierzyciela, a w terminie wykupu następuje zwrot kapitału. W okresie między zakupem obligacji a dniem wykupu obligacjami można handlować. Jeśli są notowane na rynku Catalyst to za pośrednictwem rachunku maklerskiego, a jeśli nie są notowane na Catalyst to można sprzedać obligacje zwykłą umową kupna-sprzedaży.

Emisja publiczna obligacji

Pierwsza możliwość to udział w emisji publicznej obligacji. Oferta takich obligacji jest powszechnie reklamowana i dostępna dla każdego zainteresowanego. Emitent musi opublikować prospekt emisyjny lub memorandum informacyjne, w którym szczegółowo opisuje warunki emisji, przeznaczenie pozyskanych środków oraz swoją sytuację finansową. Zapisy na obligacje przyjmowane są przez wskazane instytucje — najczęściej domy maklerskie pełniące funkcję organizatora emisji lub banki współpracujące z emitentem.

Minimalny pakiet zapisowy w emisjach publicznych zazwyczaj wynosi od 1 do 10 obligacji, co przy wartości nominalnej 100 złotych oznacza próg wejścia od 100 do 1000 złotych. Po zakończeniu zapisów i przydziale obligacji są one rejestrowane na rachunku inwestycyjnym nabywcy, a jeśli emitent zdecydował się na notowanie — debiutują na platformie Catalyst w wyznaczonym terminie.

Oferta prywatna obligacji

Druga możliwość to udział w ofercie prywatnej obligacji. Tu dostęp do oferty zakupu jest ograniczony, ponieważ emitent ofertę objęcia obligacji może przedstawić maksymalnie 149 inwestorom. Wtedy posiłkuje się współpracą z firmami doradczymi, które takich inwestorów skupiają. Zatem aby nabyć obligacje w ofercie prywatnej trzeba zapisać się do takich firm jako inwestor zainteresowany nabyciem obligacji korporacyjnych.

Oferty prywatne charakteryzują się często wyższym oprocentowaniem niż emisje publiczne, co wynika z mniejszej płynności tych papierów oraz braku obowiązku publikacji prospektu. Emitenci stosują tę formę emisji, gdy chcą pozyskać kapitał szybciej i taniej (bez kosztów przygotowania prospektu i notowania na giełdzie), a inwestorzy akceptują niższą płynność w zamian za wyższy kupon odsetkowy.

Obrót wtórny obligacjami

Ostatni sposób polega na zakupie obligacji już istniejących. Obligacje mogą być notowane na platformie Catalyst bądź nie są notowane nigdzie. Jedne i drugie można kupić w obrocie wtórnym.

Handel na platformie Catalyst

Na rynku Catalyst w każdy dzień roboczy można swobodnie sprzedawać i nabywać obligacje, a ich cena zależy od tzw. swobodnej gry rynkowej. Oznacza to, że jeśli na rynku przeważają kupujący to cena obligacji rośnie, a jeśli sprzedający to maleje. W tym przypadku niezbędne jest posiadanie rachunku inwestycyjnego w domu maklerskim. Mechanizm notowań przypomina ten znany z rynku akcji — składamy zlecenie kupna lub sprzedaży przez platformę transakcyjną, a dom maklerski realizuje transakcję, jeśli znajdzie się kontrahent po przeciwnej stronie.

Cena rynkowa obligacji może odbiegać od wartości nominalnej — jeśli oprocentowanie danej serii jest wyższe niż aktualnie oferowane w nowych emisjach, obligacje te będą notowane powyżej nominału (z premią). Jeśli niższe — poniżej nominału (z dyskontem). Dodatkowym czynnikiem wpływającym na cenę jest ocena ryzyka kredytowego emitenta — pogorszenie sytuacji finansowej spółki powoduje spadek ceny jej obligacji, nawet jeśli kupon pozostaje atrakcyjny.

Obrót obligacjami nienotowanymi

Gdy obligacje nie są notowane na platformie Catalyst, wtedy można je kupić bądź sprzedać podpisując zwykłą umowę kupna-sprzedaży i zgłaszając sprzedaż do emitenta tych obligacji. Może być tak, że emitent obligacji wynajmuje dom maklerski do prowadzenia rejestru wyemitowanych obligacji. Wtedy wszelkie sprawy związane z wypłatą odsetek czy zmianą właściciela obligacji są załatwiane przez ten dom maklerski.

Obrót obligacjami poza rynkiem regulowanym wymaga większego zaangażowania — trzeba samodzielnie znaleźć kontrahenta zainteresowanego kupnem lub sprzedażą, uzgodnić cenę, sporządzić umowę i dopełnić formalności rejestracyjnych. Z tego względu płynność takich papierów jest bardzo niska, a różnica między ceną kupna i sprzedaży (spread) może być znaczna. Przed nabyciem obligacji nienotowanych warto sprawdzić, jakie procedury przewidział emitent na wypadek zmiany właściciela oraz czy pobiera opłaty administracyjne za przepisanie obligacji.

Rachunek maklerski jako narzędzie handlu

Gdy chcemy kupić obligacje w ofercie publicznej bądź obligacje już notowane na Catalyst, musimy posiadać rachunek maklerski. Należy zaznaczyć, że zazwyczaj podstawowe funkcje rachunku inwestycyjnego są darmowe — opłaty dotyczą głównie prowizji od transakcji kupna i sprzedaży. Wybierając dom maklerski warto porównać wysokość prowizji od obrotu obligacjami, ponieważ różnią się one między biurami maklerskimi i mogą wynosić od kilku do kilkudziesięciu złotych za transakcję lub stanowić procent od wartości zlecenia.

Jak widać, możliwości inwestycji jest całkiem dużo i żaden inwestor nie powinien mieć większych problemów ze znalezieniem dobrego dla siebie sposobu. Warto też pamiętać, żeby przed zakupem obligacji sprawdzić, jakie niosą za sobą ryzyko — szczególnie w kontekście porównania różnych instrumentów dłużnych oraz oceny stabilności finansowej emitenta. Analizując ofertę, należy zwrócić uwagę na rating kredytowy spółki (jeśli został nadany), historię wypłat odsetek, sytuację w branży oraz przeznaczenie środków z emisji.