Kwas stearynowy: czy wiesz o tym wszystko?

Kwas stearynowy jest nasyconym kwasem tłuszczowym, który nie wykazuje tak negatywnych dla zdrowia człowieka właściwości, jak pozostałe kwasy należące do tej grupy. Gdzie występuje, jaki ma wpływ na nasze zdrowie oraz gdzie najczęściej znajduje zastosowanie? Podpowiadamy poniżej.

• Czym jest kwas stearynowy?
• Dlaczego nasycone kwasy tłuszczowe są niekorzystne dla zdrowia?
• Gdzie wykorzystuje się kwas stearynowy?
• Gdzie znajduje się kwas stearynowy?

Czym jest kwas stearynowy?

Kwas stearynowy to jeden z nasyconych kwasów tłuszczowych o wzorze chemicznym C₁₈H₃₆O₂. Znajduje się przede wszystkim w tłuszczach zwierzęcych, ale jego niewielkie ilości występują także w tłuszczach roślinnych. W temperaturze pokojowej zachowuje formę białej, bezwonnej, tłustej w dotyku substancji o konsystencji woskowatej.

Stanowi główny składnik stearyny — produktu powstającego poprzez połączenie go z kwasem palmitynowym oraz niewielkimi ilościami tłuszczów nienasyconych. Stearyną określa się także mieszaninę tłuszczów stałych uzyskiwanych ze zwierzęcych lub roślinnych tłuszczy po oddzieleniu frakcji ciekłych. Ten związek chemiczny odgrywa rolę w przemyśle, ale także znajduje się naturalnie w codziennej diecie człowieka.

Dlaczego nasycone kwasy tłuszczowe są niekorzystne dla zdrowia?

Kwasy tłuszczowe nasycone znajdują się przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego — wędlinach, podrobach, serach, maśle oraz mleku pełnotłustym. Ich nadmierne spożycie wywiera negatywny wpływ na zdrowie człowieka, gdyż może prowadzić do zwiększenia poziomu cholesterolu LDL, a w konsekwencji pojawienia się chorób układu sercowo-naczyniowego. Zalecana dzienna podaż kwasów tłuszczowych nasyconych to maksymalnie 10% całkowitego zapotrzebowania energetycznego organizmu.

Wyjątkowe właściwości kwasu stearynowego

Kwas stearynowy w ludzkim organizmie szybko zmienia się w jednonienasycony kwas oleinowy, który jest bardzo korzystny dla zdrowia. Kwas oleinowy zmniejsza bowiem wydzielanie kwasów żółciowych, a tym samym ryzyko wystąpienia niestrawności, zgagi oraz innych dolegliwości żołądkowych. Bierze ponadto udział w tworzeniu i regeneracji błon komórkowych.

Reguluje poziom tzw. „złego” cholesterolu (LDL), podczas gdy nie obniża stężenia cholesterolu HDL — „dobrego” cholesterolu chroniącego naczynia krwionośne. Dzięki tej transformacji metabolicznej kwas stearynowy nie podnosi ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej oraz innych schorzeń układu krążenia, co wyróżnia go na tle innych nasyconych kwasów tłuszczowych, takich jak kwas palmitynowy czy kwas laurynowy.

Gdzie wykorzystuje się kwas stearynowy?

Kwas stearynowy, dzięki swoim właściwościom emulgującym oraz myjącym, wykorzystuje się głównie w przemyśle kosmetycznym. Stosuje się go przy produkcji mydeł w kostkach i płynie, żeli do mycia ciała, balsamów, mleczek do demakijażu, szminek oraz wielu innych kosmetyków pielęgnacyjnych i dekoracyjnych. Pełni w nich rolę substancji zagęszczającej, stabilizującej emulsję oraz poprawiającej konsystencję produktu.

Inne branże przemysłowe

Znajduje również zastosowanie przy produkcji leków — jako składnik maści, kremów farmaceutycznych oraz powłok tabletek. W przemyśle wytwórczym wykorzystuje się go do produkcji świec oraz kredek świecowych, gdzie zapewnia odpowiednią twardość i punkt topnienia. Kwas stearynowy wykazuje właściwości zmiękczające gumę, dlatego stosuje się go przy produkcji opon samochodowych i uszczelek gumowych.

W przemyśle kwas stearynowy wykorzystuje się zwykle w postaci stearyny. Stearyną posługują się producenci jako modyfikatorem konsystencji lub temperatury topnienia danego produktu, a także jako środkiem antystatycznym i zapobiegającym szybkiemu utlenianiu tłuszczów.

Gdzie znajduje się kwas stearynowy?

Oprócz wcześniej wspomnianych produktów pochodzenia zwierzęcego kwas stearynowy znajdziemy także w olejach roślinnych — najwięcej w oleju z zarodków pszennych (około 0,3–0,5%), jak również w oleju słonecznikowym, sojowym, kukurydzianym oraz w oliwie z oliwek. Występuje także w masłach z orzechów ziemnych, masła shea oraz masła kakaowego, które wykorzystuje się nie tylko w kuchni, ale także w kosmetyce naturalnej.

Produkty zwierzęce bogate w kwas stearynowy

W produktach pochodzenia zwierzęcego największe ilości kwasu stearynowego znajdują się w tłuszczu wołowym (do 30% ogółu kwasów tłuszczowych), baraninie oraz wieprzowinie. Produkty mleczne — zwłaszcza ser żółty, śmietana i masło — również stanowią źródło tego związku. Warto jednak pamiętać, że w kontekście zrównoważonej diety produkty te należy spożywać umiarkowanie.

Więcej na temat kwasu stearynowego przeczytać można na stronie https://poznajsienatluszczach.pl/2018/01/10/kwas-stearynowy/, gdzie omówiono szczegółowo jego strukturę chemiczną, metabolizm oraz znaczenie w żywieniu człowieka.

Kwas stearynowy ze wszystkich tłuszczów nasyconych jest zdecydowanie najkorzystniejszy dla zdrowia człowieka, dlatego nie trzeba się go tak obawiać i unikać w codziennej diecie. Jego obecność w diecie, zwłaszcza w umiarkowanych ilościach, nie przyczynia się do niekorzystnych zmian w profilu lipidowym krwi, co potwierdza szereg badań naukowych z zakresu żywienia i metabolizmu.