Jak stres wpływa na zdrowie?
Stres to coś, co często towarzyszy nam w życiu codziennym i siłą rzeczy nie jesteśmy w stanie go całkowicie wyeliminować. O ile jednak krótkie okresy zwiększonego stresu mogą działać na nas stymulująco, o tyle jeżeli trwa on dłuższy czas, jego wpływ na nasz organizm i psychikę będzie zdecydowanie bardziej niekorzystny. Do czego może doprowadzić stres? Jak wypływa on na zdrowie?
Czym jest stres?
Pod pojęciem stresu kryją się różnego rodzaju reakcje organizmu, będące odpowiedzią na sytuacje i zdarzenia, które w naszym odczuciu są nieprzyjemne. W zależności od poziomu jego występowania i częstotliwości może działać on stymulująco – pobudzając nas do działania, albo deprymująco – hamując naszą zdolność do podejmowania jakichkolwiek czynności. Sam w sobie stres nie jest zły, o ile jesteśmy w stanie nad nim zapanować. Podatność na stres także jest inna u każdego – wpływ ma na to genetyka, a także ogólne problemy zdrowotne – tak związane z organizmem, jak i psychiką.
Za stres odpowiadają stresory, które wpływają na naszą ocenę poznawczą i określenie tego, czy poradzimy sobie z daną sytuacją, czy nie. Stresory mogą mieć charakter fizyczny (np. hałas, temperatura, ból), psychologiczny (np. konflikty, lęki, poczucie zagrożenia) lub społeczny (np. oczekiwania otoczenia, presja czasu). Każdy człowiek reaguje na nie w odmienny sposób, co wynika z indywidualnych cech osobowości oraz wcześniejszych doświadczeń życiowych.
Jak radzić sobie ze stresem?
Radzenie sobie ze stresem nie jest wcale takie proste, jak mogłoby się wydawać. Ponieważ takie napięcie nerwowe wpływa mocno na psychikę, jednym ze sposobów radzenia sobie jest po prostu odpoczynek i oderwanie myśli od rzeczy i sytuacji, które nas stresują. Odprężenie to jeden z najlepszych sposobów – można więc porządnie się wyspać, zająć jakimś hobby, albo wyjechać na upragnione wakacje. Czasem pomaga także rozwiązanie problemu, który nas denerwuje i spędza sen z powiek. Dobrze jest poznać metody radzenia sobie ze stresem na Realnie.pl, bo jest ich wiele.
Dodatkowo należy mieć na uwadze źródło naszego zdenerwowania, a także to, jaka jest nasza odporność. Jeżeli stres towarzyszy nam dłuższy czas, albo jesteśmy na niego bardzo podatni, wówczas przydać się może fachowa pomoc psychologiczna. Nie warto zwlekać z wizytą u specjalisty – psycholog lub psychoterapeuta pomoże zidentyfikować główne czynniki stresogenne i nauczy skutecznych technik radzenia sobie z napięciem.
Pomóc może aktywność fizyczna, medytacja, zdrowa dieta, hobby, a także co ważne – rozmowa ze znajomymi i rodziną o problemach, które nas trapią. Najgorsze co można zrobić, to tłumić emocje i ukrywać, że ma się kłopoty. Regularna aktywność fizyczna wspiera metabolizm i poprawia samopoczucie dzięki wydzielaniu endorfin, naturalnych substancji obniżających poziom kortyzolu – hormonu stresu. Również dbanie o jakość snu ma fundamentalne znaczenie dla regeneracji psychofizycznej organizmu.
Jak stres wpływa na zdrowie?
Krótkotrwałe uczucie stresu nie ma żadnych poważnych konsekwencji na nasze zdrowie. Często objawia się ono między innymi problemami ze snem, większą nerwowością, płaczliwością, bólem głowy, brzucha czy uczuciem napięcia i zmęczenia oraz kołataniem serca. Zazwyczaj objawy te jednak dość szybko mijają, nie niosąc za sobą żadnych poważnych problemów. Inaczej wygląda to w przypadku, gdy uczucie stresu towarzyszy nam dłuższy czas, a my ignorujemy jego objawy, albo nie jesteśmy w stanie sobie poradzić z problemem.
Niestety długotrwałe przebywanie w stanie stresu może poważnie zaszkodzić naszemu zdrowiu. Pojawiają się wówczas problemy z sercem, które mogą doprowadzić do zawału, jak również wpływa to na rozwój wrzodów żołądka. Zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet, długotrwałe wystawienie na stres powoduje nadmierne wypadanie włosów i łysienie, a także przybieranie na wadze, rozwój cukrzycy, rozwój migrenowych bólów głowy, pojawianie się wysypki na ciele oraz obniżenie ogólnej odporności organizmu, a więc większą podatność na infekcje. Nie bez znaczenia jest także rozwój depresji i innych chorób psychicznych.
Przewlekły stres prowadzi również do zaburzeń hormonalnych, które mogą manifestować się nieregularnymi miesiączkami u kobiet czy spadkiem libido u obu płci. Organizm poddany ciągłemu napięciu wytwarza nadmiar kortyzolu, co upośledza pracę układu odpornościowego i sprawia, że stajemy się bardziej podatni na choroby autoimmunologiczne. Badania potwierdzają także związek między długotrwałym stresem a rozwojem schorzeń neurologicznych, takich jak choroba Alzheimera czy Parkinsona.
Jakie są rodzaje stresu?
Uczucie stresu, choć nieprzyjemne, jest nam często potrzebne. Jest on pewnym ostrzeżeniem w sytuacjach, które mogą stanowić dla nas problem – przygotowuje nas do podjęcia konkretnego wyzwania i sprostaniu mu. Mimo wszystko, choć działanie to może być mobilizujące, jest także męczące dla organizmu, ponieważ całe ciało aż spina się, by sprostać temu, co nas czeka. Jeżeli trwa to za długo, wówczas pojawiają się negatywne odczucia.
Co ważne, za uczucie stresu odpowiadają różne bodźce, tak zwane stresory, które dla każdego człowieka są inne. To czy będziemy się denerwować w danej sytuacji, zależy od naszej subiektywnej oceny. Jedni denerwują się na tyle mocno, że ich to blokuje, przez co działa dystres (negatywny), inni traktują dany problem jak wyzwanie i wówczas mamy do czynienia z eustresem (pozytywnym), który działa pobudzająco. To bardzo indywidualna sprawa i często granice naszego strachu wyznaczone są przez nasze własne poczucie pewności siebie i własnej wartości.
Wyróżnia się także stres ostry, który pojawia się nagle i trwa krótko (np. w reakcji na nagłe zagrożenie), oraz stres przewlekły, który towarzyszy nam przez dłuższy czas i jest wynikiem ciągłego narażenia na czynniki stresogenne. Ten drugi rodzaj stanowi największe zagrożenie dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Niektórzy badacze wymieniają również stres epizodyczny ostry, charakterystyczny dla osób żyjących w nieustannym pośpiechu, obciążonych wieloma obowiązkami i nieumiejących odpowiednio zarządzać czasem.
Stres nie jest zły, ani dobry, jest jak ostrzeżenie mówiące „uważaj, teraz musisz się przygotować!”, ale to od nas zależy, czy mu się poddamy, czy wykorzystamy go na własną korzyść i nauczymy się z nim radzić. Kluczowe jest rozpoznanie sygnałów wysyłanych przez organizm i podjęcie odpowiednich działań zanim stres przerodzi się w poważny problem zdrowotny.
