Najciekawsze zabytki w Splicie, które koniecznie musisz odwiedzić

Nareszcie nadeszły upragnione wakacje. Czas wylegiwania się na plaży, morskich kąpieli oraz drinków z parasolką. Tych, którzy swój tegoroczny urlop zaplanowali w Chorwacji, zachęcamy do zwiedzenia miasta które pamięta jeszcze czasy panowania rzymskiego, mianowicie Splitu. Ma ono w sobie wszystko, czego pragnie każdy urlopowicz: piękne i piaszczyste plaże, wspaniałe widoki oraz ciekawe zabytki.

Pałac Dioklecjana — serce antycznego miasta

Najpopularniejszy i najpotężniejszy obiekt w całym mieście. Miejsce, w którym zbierają się nie tylko ciekawi turyści, ale i mieszkańcy. Wstęp do Pałacu dla zwiedzających jest bezpłatny — można spacerować antycznymi uliczkami i podziwiać pozostałości niegdysiejszej rezydencji, a wieczorami odbywają się tu różnorodne koncerty. Mówi się, że miasto zaczęło oficjalnie funkcjonować dopiero po wybudowaniu pałacu, czyli w roku 295.

Powstał z inicjatywy rzymskiego cesarza Dioklecjana, który wybrał właśnie to miejsce w południowej Dalmacji na swoją siedzibę po abdykacji. Pałac zajmował prawie 30 tys. m². Jego mury do dziś otaczają znaczną część starego miasta, za wyjątkiem nadmorskiej części. Podzielony był na dwie strefy: w jednej znajdowały się komnaty cesarza, w drugiej mieściły się pomieszczenia przeznaczone dla służby i straży. Później zbudowano również Mauzoleum Dioklecjana oraz trzy świątynie, w tym Świątynię Jowisza. W wyniku wielu najazdów barbarzyńców budowla została ograbiona i spalona.

Najlepiej zachowanym fragmentem jest perystyl, stanowiący niegdyś główny dziedziniec. Zachowały się również oryginalne rzymskie kolumny. W miejscu dawnych komnat cesarskich wybudowano mieszkania dla społeczeństwa, a z korytarzy sformowano ulice. Spacerując między nimi dojdziemy do pozostałości balkonu, z którego przemawiał do ludu cesarz. Zachowały się również podziemia, do których wejścia pilnują strażnicy ubrani w rzymskie szaty. Pod murami pałacu na każdym kroku spotkać można sklepikarzy z parasolami. Można śmiało powiedzieć, że przechadzając się po uliczkach miasta, tak naprawdę przechadzamy się po dawnych komnatach i korytarzach pałacu.

Katedra św. Dujama — od mauzoleum do sanktuarium

Stanowi dawne mauzoleum cesarza Dioklecjana i jest bardzo ważna dla mieszkańców Splitu, ponieważ powstała na cześć jednego z pierwszych męczenników chrześcijańskich i patrona miasta, świętego Dujama. Wzrok przyciąga szczególnie licząca 60 metrów biała dzwonnica, na którą można się wspiąć i podziwiać rozległą panoramę Splitu oraz Adriatyku. Na przestrzeni dziejów świątynia była wielokrotnie przebudowywana, dlatego dziś jej wnętrze to istna mieszanka stylów.

Łączy w sobie epokę romanizmu, gotyku, renesansu i baroku. W środku podziwiać można wartościowe obrazy i rzeźby, wśród których najcenniejszą jest popiersie Dioklecjana. Wychodząc z katedry uwagę przykuwają bogato zdobione wrota, obleczone roślinnym ornamentem oraz rzeźbami przedstawiającymi najważniejsze sceny biblijne i życie Jezusa. Wejście do świątyni strzeżone było przez sfinksy przywiezione z Egiptu. Dziś na straży stoi tylko jeden, będący wierną kopią swojego poprzednika.

Pomnik Grzegorza Ninskiego — symbol walki o narodowy język

Pomnik przedstawia biskupa (org. Grgur Ninski), który bezwzględnie walczył o pismo słowiańskie i wprowadzenie go do liturgii katolickiej. Dla Chorwatów była to niezwykle ważna sprawa, ponieważ na początku średniowiecza do Splitu napływała ogromna liczba ludności słowiańskiej. Dzięki temu miasto stało się ważnym ośrodkiem handlowym. Charakterystycznym elementem monumentu jest wielki miedziany palec u stopy. Powiadają, że każdy kto dotknie tego palca na pewno jeszcze kiedyś wróci do Splitu. Inni twierdzą, że złapanie palca gwarantuje szczęście i zdrowie. Tak czy inaczej, złapać nie zaszkodzi — szczególnie że palec lśni od milionów dotknięć turystów.

Świątynia Jowisza — starożytna świątynia zamieniona w baptysterium

Wśród trzech świątyń zbudowanych na terenie Pałacu Dioklecjana na szczególną uwagę zasługuje Świątynia Jowisza. Jej głównym przeznaczeniem były obrzędy religijne, a dokładniej miejsce czci najwyższego ze wszystkich bóstw rzymskich, czyli Jowisza. Jednak z powodu rozwijającego się w średniowieczu chrześcijanizmu świątynię przekształcono później w baptysterium.

Zniesiono kult Jowisza, a cześć zaczęto oddawać Św. Tomaszowi. Podobnie jak w przypadku pałacu, przy wejściu znajduje się posąg egipskiego sfinksa. Niestety na skutek wielokrotnych najazdów stracił głowę i pozostał po nim tylko korpus. W środku znajdziemy pomnik Jana Chrzciciela autorstwa Ivana Meštrovicia oraz dwa sarkofagi, w których spoczywają ciała biskupów Splitu, a także wieczną chrzcielnicę, płyty nagrobne oraz zabytkowe stare fryzy.

Plac narodowy — tętniące życiem centrum miasta

W samym centrum placu wznosi się pochodzący z XV wieku Ratusz, który obecnie jest siedzibą Muzeum Etnograficznego. Nie można nie zauważyć Wieży Zegarowej z zegarem słonecznym również z XV wieku. Wzdłuż ulic ciągną się olbrzymie palmy, wokół jest mnóstwo restauracji, barów i kawiarni.

Spacerując historycznym deptakiem dojdziemy na mało popularny, elegancki, utrzymany w duchu austro-węgierskim plac Republiki, z którego rozpościera się przepiękny widok na wybrzeża Adriatyku. Plac otoczony jest zabytkowymi budynkami, których arkady są każdego wieczoru oświetlane, robiąc przy tym niesamowite wrażenie. To doskonałe miejsce na wieczorny spacer lub wypicie kawy w jednej z okolicznych kawiarni.

Salona — starożytne ruiny dawnej stolicy prowincji

Są to bardzo dobrze zachowane ruiny antycznego portu. Znajdują się w niedalekim sąsiedztwie od centrum miasta, zaledwie kilka kilometrów na północ. Ruiny stanowią pozostałości po budynkach administracyjnych, forum, termach, teatrze, amfiteatrze, świątyniach, akwedukcie oraz murach obronnych. Wśród ruin natkniemy się również na potężny obszar stanowiący dawną nekropolię z wczesnochrześcijańskimi grobami. Salona w czasach rzymskich była stolicą prowincji Dalmacji i liczyła nawet 60 tysięcy mieszkańców, co czyniło ją jednym z największych miast imperium.

Trzy bramy — monumentalne wejścia do pałacu

Wśród wszystkich pozostałości po murach dawnego pałacu warto zwrócić uwagę na bramy, przez które przejeżdżali antyczni przywódcy. Wyróżnić można trzy główne bramy:

Brama Złota

To ona stanowiła główną drogę wiodącą do Salony, będącej stolicą rzymskiej prowincji w Dalmacji. Jest najbardziej okazała spośród wszystkich bram, ozdobiona kolumnami i niszami. Dwie pozostałe bramy są nieco skromniejsze, aczkolwiek również zasługują na uznanie.

Brama Srebrna

To wysoka pozostałość uwieńczona czterema oknami. Jest mniej zdobiona niż Złota, natomiast jej historia została uwieczniona przejazdem papieża Jana Pawła II podczas jego wizyty w Chorwacji w 1998 roku.

Brama Żelazna

Posiada dzwonnicę i romańską wieżę, która pełniła główną funkcję komunikacyjną poza murami miasta. U stóp wszystkich bram znajduje się orientalny bazar, gdzie można kupić lokalne pamiątki, wyroby rzemieślnicze oraz spróbować chorwackich przysmaków.

Wzgórze Marjan — zielone płuca miasta

To tzw. „zielone płuca” Splitu. Miejsce ciągłych wypadów weekendowych dla tutejszych mieszkańców. Warto poświęcić temu miejscu trochę uwagi ze względu na przepiękną roślinność i niezwykle bogaty las sosnowy oraz aby podziwiać piękną panoramę na Split, morze i okoliczne wyspy. Dotarcie z centrum zajmuje jedynie 10 minut drogi. Poza spacerami i odpoczynkiem od hałasu turyści mogą również posmakować chorwackiej kultury i historii. Na wzgórzu znajdują się liczne ścieżki rowerowe, place zabaw dla dzieci, a także kilka zabytkowych kościołów i ermitaży wykutych w skale. Marjan oferuje również piękne plaże u swoich podnóży, mniej zatłoczone niż te w centrum miasta.

Muzea i galerie — głębsze poznanie kultury Splitu

Dla osób, które chciałyby dowiedzieć się czegoś więcej na temat Splitu, miasto oferuje wiele muzeów oraz galerii:

• Muzeum Miejskie, poświęcone dziejom miasta i jego rozwojowi w poszczególnych okresach. Mieści się w gotyckim pałacu Papalić z XV wieku.
• Muzeum Morskie, założone w 1925 r., skupiające w sobie różnorodne eksponaty dotyczące dziejów żeglugi adriatyckiej od czasów starożytnych po obecne. Znajduje się w twierdzy Gripe z XVII wieku.
• Muzeum Archeologiczne, którego początki sięgają 1820 r. — to najstarsze muzeum w całej Chorwacji. Obejrzeć w nim można liczne przedmioty z pobliskiej Salony, w tym dużo rzeźb nagrobnych, rzymskie wyroby ze szkła czy grecką ceramikę.
• Wspomniane wcześniej Muzeum Etnograficzne, gromadzące ponad 20 tys. eksponatów, takich jak tradycyjne stroje narodowe, instrumenty muzyczne, broń, biżuterię, przedmioty codziennego użytku.
• Muzeum Chorwackich Zabytków Archeologicznych, w całości poświęcone epoce średniowiecza. Podziwiać w nim można fragmenty kamieni z inskrypcjami, nagrobki, ołtarze, broń, biżuterię oraz wiele innych przedmiotów, z których korzystali chorwaccy królowie.
• Galeria Meštrović (czyt. Mesztrowić), miejsce w którym zobaczyć można kolekcję dzieł jednego z najsłynniejszych chorwackich rzeźbiarzy. Budynek galerii zaprojektował sam Meštrović, w którym mieszkał i tworzył swoje dzieła aż do śmierci, która nadeszła w 1962 roku. Tuż obok galerii znajduje się tzw. Kaštelet Meštrović, czyli pobliska budowla obronna. Artysta wykupił ją i stworzył w niej miejsce do wystawiania swoich płaskorzeźb przedstawiających sceny z życia Jezusa.